އީރާނާއި، އިސްރާއީލު އަދި އެމެރިކާ އާއި ދެމެދު މިހާރު ހިނގަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން މުޅި ދުނިޔެއަށް ވަނީ ނުތަނަވަސްކަން ކުރިމަތިވެފައެވެ. ހޮނިހިރު ދުވަހު އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނަށް ދިން ވަރުގަދަ އަސްކަރީ ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން، އީރާނުން ވަނީ ބަދަލުހިފުމުގެ ހަމަލާތަކެއް ދީފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ސަރަހައްދީ ބޮޑު ހަނގުރާމައެއް ފެށިދާނެކަމުގެ ބިރު ވަނީ ބޮޑުވެފައެވެ.
މި ހާލަތުގެ ސަބަބުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކޮށްފާނެ އަސަަރަކާއި މެދު ގިނަ ދިވެހިންގެ ހިތުގައި ވަނީ ކަންބޮޑުވުން އުފެދިފައެވެ. ސަބަބަކީ ދިވެހިރާއްޖެއަކީ މެދުއިރުމައްޗާ ދުރުގައި އޮތް ގައުމެއް ނަމަވެސް، ރާއްޖެއަކީ އިމްޕޯޓަށާއި، ފަތުރުވެރިކަމަށާއި، ދުނިޔޭގެ ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގެ މަގުތަކަށް ނުހަނު ބޮޑަށް ބަރޯސާވާ ގައުމެއް ކަމަށްވާތީއެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި، މި ހަނގުރާމައިގެ އަސަރުތައް ދިވެހި އާއިލާތަކަށާއި ވިޔަފާރިތަކަށް ވަރަށް އަވަހަށް ފޯރުމުގެ ފުރުސަތު އެބައޮތެވެ.
މި ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު އެއް ނުރައްކަލަކީ ތެލުގެ އަގު އުފުލުމެވެ. ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ހަކަތައިގެ ބާޒާރަށް މިހާރުވެސް ވަނީ ލޮޅުން އަރާފައެވެ. މިއީ ފާއިތުވި އެތައް އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި ކުރިމަތިވާނެ އެންމެ ބޮޑު ތެލުގެ ކާރިސާ ކަމަށް މާހިރުން އަންނަނީ އިންޒާރު ދެމުންނެވެ. މަސްރަހު ގޯސްވަމުންދާ ވަރަކަށް ތެލުގެ އަގު އިންތިހާއަށް އުފުލޭނެ ކަމަށް ބެލެވޭއިރު، މީގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ ކަރަންޓުގެ އަގަށާއި، ދަތުރުފަތުރުގެ އަގަށާއި، ކާބޯތަކެތީގެ އަގަށް ސީދާ އަސަރުކުރާނެއެވެ. ރާއްޖެއަކީ ބޭނުންވާ ހުރިހާ ތެލެއް އިމްޕޯޓުކުރާ ގައުމަކަށް ވުމުން، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގަށް އަންނަ ކޮންމެ ބަދަލެއްގެ އަސަރު ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދުތަކަށް ވަގުތުން ކުރާނެއެވެ.
އަނެއް ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގެ މަގު ކަމަށްވާ “ސްޓްރެއިޓް އޮފް ހޯމޫޒް” ބަންދުވެދާނެ ކަމުގެ ބިރެވެ. ދުނިޔޭގައި އުފައްދާ ތެލުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 20 އިންސައްތަ ދަތުރުކުރަނީ މި ހަނި ކަނޑުއޮޅި މެދުވެރިކޮށެވެ. މި ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން މި މަގު ވަނީ ނުރައްކަލަށް ހުށަހެޅިފައެވެ. އަދި ހަމަލާތަކުގެ ރައްދުގައި އެ ސަރަހައްދުގެ ދަތުރުފަތުރު ހުއްޓުވާލާނެ ކަމުގެ އިޝާރާތެއް އީރާނުން ވަނީ ދީފައެވެ. މުދާ އުފުލާ ބޯޓުފަހަރު ލަސްވުން ނުވަތަ މަގު ބަދަލުކުރަން ޖެހިއްޖެނަމަ، ރާއްޖެއަށް މުދާ ގެންނަ ޚަރަދު ބޮޑުވެ، ކާބޯތަކެއްޗާއި، އިމާރާތްކުރުމަށް ބޭނުންވާ ސާމާނާއި، އާންމު ބޭނުންތަކަށް ބޭނުންވާ ތަކެތި ލިބުމުގައި ދަތިތަކާ ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ.
ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދުގެ މައިބަދަ ކަމަށްވާ ފަތުރުވެރިކަމަށްވެސް މީގެ އަސަރު ކޮށްފާނެއެވެ. ހަނގުރާމަތަކުގެ ސަބަބުން ދުރު ރާސްތާގެ ދަތުރުތައް ކުރުމަށް ފަތުރުވެރިން ޖެހިލުންވެއެވެ. ހާއްސަކޮށް ބޮޑެތި އެއާލައިންތަކުގެ މަގުތައް މެދުއިރުމަތީގެ މަތިން ނުވަތަ އެ ސަރަހައްދާ ކައިރިން ހުރިނަމަ މި ބިރުވެރިކަން ބޮޑުވެއެވެ. ފްލައިޓްތައް މެދުކެނޑުމާއި ޓިކެޓުގެ އަގު ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން ރާއްޖެއަށް އަންނަ ފަތުރުވެރިންގެ އަދަދު މަދުވެދާނެއެވެ. ފަތުރުވެރިކަމަށް އަންނަ ކުޑަ ލޮޅުމަކީވެސް ރާއްޖޭގެ ވަޒީފާތަކަށާއި، ވިޔަފާރިތަކަށާއި، ދައުލަތުގެ އާމްދަނީއަށް ބޮޑު އަސަރެއް ކުރާނެ ކަމެކެވެ.
މެދުއިރުމަތީގައި މަސައްކަތްކުރާ ދިވެހިންނަށްވެސް މި ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ އަސަރު ކޮށްފާނެއެވެ. ގަލްފުގެ ގައުމުތަކުގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ދިވެހިން ވަޒީފާ އަދާކުރަމުންދާއިރު، ސަރަހައްދީ ހަނގުރާމައެއްގެ ސަބަބުން ވަޒީފާގެ ޔަގީންކަން ގެއްލި ނުވަތަ ވަޒީފާ ހުއްޓިދާނެއެވެ. މަސްރަހު ގޯސްވެއްޖެނަމަ، ބޭރުން ފޮނުވާ ފައިސާއަށް ބަރޯސާވާ އާއިލާތަކަށް މާލީ ދަތިތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިދާނެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ސަރުކާރަށްވެސް އިގްތިސާދީ ގޮތުން ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވާނެއެވެ. ތެލުގެ އަގު އުފުލުމާއި ފަތުރުވެރިކަމުގެ އާމްދަނީ ދަށްވުމުގެ ސަބަބުން ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ބާރުބޮޑުވާނެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ސަބްސިޑީތައް ދިނުމަށާއި ތަކެތީގެ އަގު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ދަތިވެ، އާންމު ރައްޔިތުންގެ މާލީ ބުރަ ބޮޑުވެގެންދާނެއެވެ.
މެދުއިރުމަތީގައި ހިނގަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތަކާއި ގުޅިގެން ރާއްޖެއަށް ދިމާވެދާނެ ކަންކަމަށް ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ މުހައްމަދު މުއިއްޒު ހޮނިހިރު ދުވަހު ވަނީ ވަޒީރުންގެ ޚާއްސަ ކޮމިޓީއެއް އުފައްދަވާފައެވެ. ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުން ވިދާޅުވީ މިކޮމިޓީގެ ބޭނުމަކީ ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ދަތިތަކާއި ކުރިމަތިވާ ކަންކަން ޙައްލުކުރުމަށް ގުޅިގެން ފިޔަވަޅުތައް އެޅުންކަމަށެވެ.
އަދި އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓްރީން ވެސް ވަނީ މެދުއިރުމަތީގައި މިހާރު ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން، ރާއްޖެއަށް ކޮށްފާނެ އަސަރުތައް ވަރަށް ގާތުން މޮނިޓަރކޮށް ބަލަމުންދާ ކަމަށާއި، އަސާސީ ބާވަތްތައް މެދުކެނޑުމެއްނެތި ލިބޭނެކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށް ސަރުކާރުން މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަކަމަށް ބުނެފައެވެ.
މީގެއިތުރުން ރާއްޖެއަށް ބޭނުންވާ ތެޔޮ ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ނިޒާމަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ގޮންޖެހުންތައް ދެނެގަނެ، ތެލުގެ ސަޕްލައި މެދުނުކެނޑި ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި، ސްޓޭޓް ޓްރޭޑިން އޮގަނައިޒޭޝަން، އެސްޓީއޯއާއި ގުޅިގެން ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަމުން އަންނަކަމަށް އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓްރީން ބުނެފައިވެއެވެ.
މި ހަނގުރާމަ ހިނގަމުންދަނީ އެތައް ހާސް ކިލޯމީޓަރެއް ދުރުގައި ނަމަވެސް، އީރާން-އިސްރާއީލް-އެމެރިކާ ހަނގުރާމައިން ހާމަވަނީ މިއަދުގެ ދުނިޔެ އެކަތި އަނެކައްޗާ ގުޅިފައިވާ މިންވަރެވެ. ދިވެހިރާއްޖެއަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކަލަކީ ތަކެތީގެ އަގު އުފުލުމާއި، މުދާ ލިބުމަށް ހުރަސްއެޅުމާއި، އިގްތިސާދީ ނުތަނަވަސްކަމެވެ. މި ހަމަނުޖެހުންތައް ކުރިއަށްދާނަމަ ނުވަތަ ފުޅާވެއްޖެނަމަ، މީގެ އަސަރު ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ރަށަކަށްވެސް ކުރާނެއެވެ.