ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް، ﷲ ތަޢާލާ މުސްލިމުންނަށް ރަޙްމަތާއި، ފާފަފުއްސެވުމާއި، އަދި ނިމުމެއްނެތް ދަރުމައާއި ސަވާބުން ފުރިގެންވާ މާތް ދުވަސްތަކެއް މިންވަރުކުރައްވައެވެ. އިސްލާމީ އަހަރުގެ އެންމެ މާތް ދުވަސްތަކުގެ ތެރޭގައި ޙައްޖު މަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަސް ހިމެނެއެވެ. މިއީ ﷲ ތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތުގައި އެންމެ ލޯބިވެތިވެގެންވާ ދުވަސްތަކެވެ. އަދި އެހެން އެއްވެސް ދުވަސްވަރަކަށްވުރެ، މި ދުވަސްތަކުގައި ކުރެވޭ ހެޔޮ އަމަލުތައް އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތުގައި ލޯބިވެތިކަން ބޮޑެވެ.
ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: “މި ދިހަ ދުވަހަށްވުރެ، ﷲ ތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތުގައި ހެޔޮ އަމަލުތައް ލޯބިވެތިވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް ދުވަސްތަކެއް ނުވެއެވެ.” ޞަޙީޙް އަލް-ބުޚާރީ
މި ދިހަ ދުވަހަކީ ހަމައެކަނި މައްކާގައި ޙައްޖުގެ އަޅުކަން އަދާކުރާ މީހުންނަށް އޮތް ޚާއްޞަ ދުވަސްތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުޅި ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ މުސްލިމުންނަށް އޮތް ފުރުޞަތެކެވެ. އެއީ އީމާންކަން އާކުރުމަށާއި، ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދުމަށާއި، އަދި ﷲ ތަޢާލާއާ ކުއްތަންވުމަށް ލިބޭ ރަނުގެ ފުރުޞަތެކެވެ.
ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަހަށް ބޮޑު އަހައްމިއްޔަތުކަމެއް ދެވިފައިވަނީ، އިސްލާމްދީނުގެ މުހިންމު އަޅުކަންތައްތަކެއް މި ދުވަސްތަކުގައި ޖަމާވެފައިވާތީއެވެ:
– ޙައްޖުގެ އަޅުކަން
– ރޯދަ ހިފުން
– ނަމާދު ކުރުން
– ޞަދަޤާތް ދިނުން
– ޛިކުރު ކުރުން
– އުޟްޙިޔާ ކަތިލުން
ﷲ ތަޢާލާ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި މި ދުވަސްތައް ގަންދީ ހުވާކުރައްވާފައިވެއެވެ: “ފަތިސްވަގުތު ގަންދެއްވަމެވެ. އަދި (ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ ފުރަތަމަ) ދިހަ ރޭ ގަންދެއްވަމެވެ.” ސޫރަތުލް ފަޖްރު (89:1-2).
ގިނަ ޢިލްމުވެރިން ބަޔާންކުރައްވާ ގޮތުގައި މި “ދިހަ ރޭ” އަކީ ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަހެވެ. 9 ވަނަ ދުވަހަކީ ޢަރަފާތް ދުވަހެވެ. އެއީ ފާފަފުއްސެވުމަށް ލިބޭ އެންމެ މަތިވެރި އެއް ދުވަހެވެ. 10 ވަނަ ދުވަހަކީ ޢީދުލް އަޟްޙާ ނުވަތަ ބޮޑުޢީދު ދުވަހެވެ. އެއީ ޤުރުބާންވުމާއި ޝުކުރުވެރިވުމުގެ ދުވަހެވެ.
މި ފުރަތަމަ 10 ދުވަހު ކުރަންވީ ކޮންކަމެއް؟
ނަމާދުތައް އިތުރުކުރުން
ފަރުޟު ފަސް ނަމާދު ވަގުތުން އަދާކުރާށެވެ. ވީވަރަކުން ސުންނަތް ނަމާދުތަކާއި ނަފްލު ނަމާދުތައް އިތުރުކުރާށެވެ. ދުޢާކުރުމުގައާއި، ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދުމުގައާއި، ތިމާގެ ޢާއިލާއަށް ހެޔޮ ރަޙްމަތްލެއްވުމަށް އެދި ދެންނެވުމުގައި ގިނަ ވަގުތު ހޭދަކުރާށެވެ.
ރޯދަ ހިފުން، ޚާއްޞަކޮށް ޢަރަފާތް ދުވަހު
މި ދުވަސްތަކުގައި ރޯދަ ހިފުމަކީ ބޮޑުވެގެންވާ ސަވާބު ލިބޭ ކަމެކެވެ. އެންމެ މުހިންމު ރޯދައަކީ 9 ވަނަ ދުވަހު ހިފާ ޢަރަފާތް ދުވަހުގެ ރޯދައެވެ.
ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: “ޢަރަފާތް ދުވަހުގެ ރޯދައަކީ، އިސްވެދިޔަ އަހަރާއި ކުރިއަށް އޮތް އަހަރުގެ ފާފަ ފުއްސަވައިދޭނެ ކަމެއް ކަމުގައި ތިމަންކަލޭގެފާނު އުންމީދުކުރައްވަމެވެ.” ޞަޙީޙް މުސްލިމް. އެހެންކަމުން މި ދިހަ ދުވަހު އެއްކޮށް ރޯދަ ނުހިފުނު ކަމުގައިވިޔަސް، ޢަރަފާތް ދުވަހުގެ ރޯދަ ދޫކޮށްނުލުމަށް މަސައްކަތް ކުރާށެވެ.
ގިނަގިނައިން ޛިކުރު ކުރުން
ތިބާގެ ދުވަސްތައް ﷲ ތަޢާލާ ހަނދުމަކުރުމުން ފުރާލާށެވެ:
– ސުބްޙާނަﷲ
– އަލްޙަމްދުލިﷲ
– ﷲ އަކްބަރު
– ލާއިލާހަ އިލްލަﷲ
ޚާއްޞަކޮށް މި ދުވަސްތަކުގައި ތަކްބީރު ކިޔުން އިތުރުކުރާށެވެ:
الله أكبر، الله أكبر، لا إله إلا الله، الله أكبر، الله أكبر ولله الحمد.
މި ބަސްތަކުގެ ސަބަބުން ހިތަށް ހަމަޖެހުން ލިބި، ބޮޑުވެގެންވާ ދަރުމަ ލިބިގެންދެއެވެ.
ޤުރުއާން ކިޔެވުމާއި އޭގެ މާނައާމެދު ފިކުރުކުރުން
ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ޤުރުއާން ކިޔެވުމުގައި ވަގުތު ހޭދަކުރާށެވެ. މަދު އާޔަތްތަކެއް ނަމަވެސް ކިޔަވާށެވެ. އޭގެ މާނައާމެދު ފިކުރުކޮށް، ﷲ ތަޢާލާއާ އޮތް ގުޅުން ރަނގަޅުކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރާށެވެ.
ޞަދަޤާތް ދިނުން
މި ބަރަކާތްތެރި ދުވަސްތަކުގައި އެހެން މީހުންނަށް އެހީތެރިވުމަކީ ބޮޑުވެގެންވާ ސަވާބު ލިބޭ ކަމެކެވެ. މީހުންނަށް ކާންބޯން ދިނުމާއި، ފަގީރުންނަށް އެހީވުމާއި، ތިމާގެ މީހުންނަށް އެހީތެރިވުން ނުވަތަ ޔަތީމުންނަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭށެވެ. ކިތަންމެ ކުޑަ ހެޔޮކަމަކަށް ވިޔަސް، ﷲ ތަޢާލާ އެކަމަށް ބޮޑުވެގެންވާ ދަރުމަ ދެއްވާނެއެވެ.
އިޚްލާޞްތެރި ތައުބާއަކުން ތައުބާވުން
މި ދުވަސްތަކަކީ ފާފަތަކާ ދުރުހެލިވެ، އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ﷲ ތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތަށް އެނބުރި ދިއުމަށް ލިބޭ ފުރުޞަތެކެވެ. ތިބާގެ ކުށްތަކަށް ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދި ދަންނަވައި، ހިތް ސާފުކޮށްދެއްވުމަށް އެދޭށެވެ. ތައުބާވާ މީހުންދެކެ ﷲ ތަޢާލާ ލޯބިވެވޮޑިގެންވެއެވެ.
ޤުރުބާނީއަށް ތައްޔާރުވުން
ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވާ މީހުން، އިބްރާހީމްގެފާނުގެ ސުންނަތާ އެއްގޮތަށް އަޟްޙާ އީދުގައި ޤުރުބާން ކުރުމަށް ތައްޔާރުވާންވާނެއެވެ. ޤުރުބާނީއަކީ ޤުރުބާންވުމާއި، ކިޔަމަންތެރިކަމާއި، ﷲ އަށް އޮންނަ އިޚްލާޞްތެރިކަން މުސްލިމުންނަށް ހަނދާންކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
ޢަރަފާތް ދުވަސް
ޢަރަފާތް ދުވަހަކީ އަހަރުގެ އެންމެ މާތް ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން ދުވަހެކެވެ. އެއީ ޙައްޖުވެރިން ޢަރަފާތް ބިމުގައި އަޅުކަމުގައި މަޑުކުރާ ދުވަހެވެ. ޙައްޖުގެ އަޅުކަމުގައި ބައިވެރިނުވާ މީހުންނަށް، އެ ދުވަހަކީ ރޯދަހިފުމާއި، ދުޢާކުރުމާއި، ތައުބާވުމަށް އޮތް ވަރަށް މުހިންމު ދުވަހެކެވެ.
ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: “ޢަރަފާތް ދުވަހަށްވުރެ ގިނައިން ﷲ ތަޢާލާ ނަރަކައިން މީހުން މިންޖުކުރައްވާ އެހެން އެއްވެސް ދުވަހެއް ނުވެއެވެ.”
ޞަޙީޙް މުސްލިމް
އެހެންކަމުން މި ދުވަހަކީ ތިމާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށާއި، މައިންބަފައިންނަށާއި، ދަރިންނަށާއި، ޢާއިލާއަށާއި، މުޅި އުންމަތަށްޓަކައި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ދުޢާކުރުމުގައި ހޭދަކުރާ ދުވަހަކަށް ހަދާށެވެ.
ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަހަކީ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ލިބިފައިވާ ހަދިޔާއެކެވެ. އެއީ ރަޙްމަތާއި، ފާފަފުއްސެވުމާއި، ގިނަގުނަ ދަރުމައިން ފުރިގެންވާ ދުވަސްތަކެކެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ގިނަވެ، އަހަރެމެންގެ ސަމާލުކަން އެހެން ކަންކަމަށް ހުއްޓުނު ކަމުގައިވިޔަސް، މި ދުވަސްތަކަކީ އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް ރުޖޫޢަވުމަށް ލިބޭ ރީތި ހަނދާންކޮށްދިނުމެކެވެ.
ނަމާދުކުރުމާއި، ރޯދަހިފުމާއި، ޞަދަޤާތްދިނުމާއި، ޤުރުއާން ކިޔެވުން ނުވަތަ އާދައިގެ ހެޔޮ އަމަލެއް ކުރިކަމުގައިވިޔަސް، މި ބަރަކާތްތެރި ދުވަސްތަކުގައި ކުރާ ކޮންމެ ހެޔޮ އަމަލަކީވެސް މުހިންމު އަމަލެކެވެ.
ﷲ އަހަރެމެންގެ عبادات ތައް ޤަބޫލުކުރައްވައި، ފާފަތައް ފުއްސަވައި، ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ މިފަދަ ބަރަކާތްތެރި އެތައް މޫސުމެއް ދެކުމުގެ ތައުފީޤު އަހަރެމެންނަށް މިންވަރުކުރައްވާށިއެވެ. އާމީން.